1. Απλή πρόκληση ωορρηξίας
Η απλή πρόκληση ωορρηξίας είναι διαδικασία στην οποία διεγείρουμε φαρμακευτικά με χάπια την παραγωγή ενός ή και περισσότερων ωαρίων. Σκοπός να αυξηθεί η πιθανότητα εγκυμοσύνης. Η απλή πρόκληση ωορρηξίας ή διέγερση ωοθηκών είναι ελάχιστα επεμβατική μέθοδος, ανώδυνη και σχετικά απλή. Είναι το πρώτο βήμα που ακολουθούμε για την αντιμετώπιση της υπογονιμότητας. Μπορεί να εφαρμόζεται συνδυαστικά με προγραμματισμένες επαφές η ενδομήτριο σπερματέγχυση. Έτσι μπορούμε να αυξήσουμε την πιθανότητα επίτευξης εγκυμοσύνης.

Πως γίνεται η απλή πρόκληση ωορρηξίας;
Η διέγερση ωοθηκών ξεκινάει με χορήγηση χαπιών, από την 2η ή 3η ημέρα του κύκλου. Στη συνέχεια, πραγματοποιούμε κολπικά υπερηχογραφήματα για να παρακολουθήσουμε την ανταπόκριση των ωοθηκών. Παρακολουθούμε την ανάπτυξη του ωαρίου και το πάχος του ενδομητρίου. Όταν το ωοθυλάκιο (ο σάκος που περιβάλει το ωάριο), αποκτήσει ένα ικανοποιητικό μέγεθος, κάνουμε  ένεση χοριακής γοναδοτροπίνης. Έτσι να διευκολύνουμε το ωάριο, να ωριμάσει και να απελευθερωθεί από την ωοθήκη. Στη φάση αυτή, δίνουμε οδηγίες για τη σωστή στιγμή των σεξουαλικών επαφών ή προγραμματίζουμε σπερματέγχυση.

Τι φάρμακα χορηγούμε;
Τα φάρμακα που χορηγούμε για τη απλή πρόκληση ωορρηξίας είναι κιτρική κλομιφαίνη π.χ clomifaine ή serpafar που χορηγούνται με την μορφή χαπιών.Τα φάρμακα που χορηγούμε για την απελευθέρωσής του ωαρίου από το ωοθυλάκιο είναι: Χοριακή γοναδοτροπίινη π.χ Pregnyl, Οvitrelle
Γοναδοτροπίνες που χορηγούνται ενέσιμα και είναι πιο αποτελεσματικές σε σχέση με τα χάπια μπορούν να συνδυαστούν.

Ποια ζευγάρια αφορά;
Η απλή πρόκληση ωορρηξίας συστήνεται κυρίως σε γυναίκες που:
• Δεν κάνουν καθόλου ωορρηξία ενώ έχουν ή έχουν χαμηλά τα επίπεδα ορμονών που σχετίζονται με την ωορρηξία π.χ σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών, υπογοναδισμός κλπ. Σε αυτήν την περίπτωση, στόχος μας είναι να διεγείρουμε την παραγωγή ενός ωαρίου.
• Κάνουν κανονικά ωορρηξία, αλλά υπάρχει ο παράγων της ανεξήγητης υπογονιμότητας ή θέλουμε να αυξήσουμε  την πιθανότητα εγκυμοσύνης. Σε αυτήν την περίπτωση, θέλουμε να παράγουμε περισσότερα από το ένα ωάριο που παράγει η γυναίκα φυσιολογικά, χωρίς να ξεπεράσουμε τα 3, καθώς τότε αυξάνει και η πιθανότητα πολύδυμης κύησης.

Αναγκαίες προϋποθέσεις για να εφαρμόσουμε την απλή πρόκληση ωορρηξίας είναι να έχουμε εξασφαλίσει ότι υπάρχει φυσιολογική βατότητα των σαλπίγγων. Αν τα σπερματοζωάρια είναι φυσιολογικά ως προ τον αριθμό, την κινητικότητα και το μέγεθος τους, το ζευγάρι μπορεί να κάνει επαφή την ημέρα της ωορρηξίας. Σε αντίθετη περίπτωση συνδυάζουμε την απλή πρόκληση ωορρηξίας με σπερματέγχυση.

2. Σπερματέγχυση η IUI
Η σπερματέγχυση είναι μια απλή θεραπεία γονιμότητας  στην οποία ειδικά επεξεργασμένο σπέρμα εισάγεται απευθείας μέσα στη μήτρα με τη βοήθεια ενός καθετήρα. Η εισαγωγή των σπερματοζωαρίων συγχρονίζεται με την ωορρηξία της γυναίκας. Μπορεί να συνδυαστεί με φάρμακα πρόκλησης ωορρηξίας, ώστε να αυξηθούν οι πιθανότητες γονιμοποίησης . Είναι λιγότερο επεμβατική μέθοδος από την εξωσωματική γονιμοποίηση. Είναι το πρώτο βήμα που εφαρμόζουμε σε ζευγάρια που δυσκολεύονται να συλλάβουν, εφόσον δεν υπάρχει κάποια αντένδειξη.

Πότε συστήνεται ως θεραπεία γονιμότητας;
Η σπερματέγχυση μπορεί να είναι ένα πρώτο βήμα σε ζευγάρια που αντιμετωπίζουν κάποια από τις ακόλουθες καταστάσεις:
• Ανεξήγητη υπογονιμότητα. Μετά από ενδελεχή έλεγχο του ζευγαριού δεν έχει βρεθεί σαφής αιτία υπογονιμότητας. Αφορά περίπου το 20% των περιπτώσεων υπογονιμότητας
• Μη φιλόξενο περιβάλλον μήτρας, ή προβλήματα με την τραχηλική βλέννα
• Ύπαρξη συμφύσεων από προηγούμενη επέμβαση που πιθανόν παρεμποδίζουν την είσοδο του σπέρματος από τον κόλπο στην μήτρα διαμέσου του τραχήλου
• Ανδρική υπογονιμότητα. Το σπερμοδιάγραμμα, η κυριότερη εξέταση που πραγματοποιεί ο άνδρας στα πλαίσια διερεύνησης της υπογονιμότητας μπορεί να αναδείξει μειωμένη κινητικότητα σπέρματος, μικρό αριθμό σπερματοζωαρίων ή ανωμαλίες στο σχήμα η/και στο μέγεθός τους. Μέσω της ειδικής επεξεργασίας που υφίσταται το σπέρμα, η σπερματέγχυση μπορεί να παρακάμψει αυτόν τον παράγοντα, εφόσον όμως συνυπάρχει μόνο μία από τις παραπάνω καταστάσεις
• Αλλεργία στο σπέρμα. Το σπέρμα περιέχει διάφορες πρωτεΐνες που, αν και σπάνια, μπορεί να δημιουργούν αλλεργία στη σύντροφο, η οποία εκδηλώνεται με φαγούρα, ερυθρότητα και τσούξιμο στην περιοχή.
• Δωρεά σπέρματος

Η σπερματέγχυση αντενδείκνυται όταν υπάρχουν:
• Αποφραγμένες σάλπιγγες
• Σοβαρού βαθμού ενδομητρίωση
• Ιστορικό χρόνιας πυελικής φλεγμονής

Μπορεί να υπάρξουν επιπλοκές;
Η σπερματέγχυση είναι μια σχετικά απλή και ασφαλής διαδικασία, που σπάνια μπορεί να προκαλέσει κάποια επιπλοκή. Στις πιο συνήθης από αυτές, ανήκουν η φλεγμονή και η απώλεια μικρών σταγόνων αίματος λόγω τοποθέτησης του καθετήρα (spotting). Η σπερματέγχυση, εφόσον συνδυάζεται με φάρμακα πρόκλησης ωορρηξίας συσχετίζεται με πολύδυμες κυήσεις (δίδυμα, τρίδυμα).

Τι περιλαμβάνει η διαδικασία;
Η διαδικασία της ενδομήτριας σπερματέγχυσης περιλαμβάνει 3 βασικά στάδια τα οποία πρέπει να βρίσκονται σε απόλυτο συγχρονισμό μεταξύ τους ώστε να πετύχουμε το επιθυμητό αποτέλεσμα.
1. Προετοιμασία σπέρματος
Ο σύντροφος παρέχει ένα δείγμα σπέρματος (ή ένα δείγμα αποψύχεται όταν πρόκειται για δωρεά σπέρματος) το οποίο υφίσταται ειδική επεξεργασία. Η επεξεργασία αυτή περιλαμβάνει απομάκρυνση πρωτεϊνών και άλλων συστατικών του σπέρματος που μπορεί να παρεμποδίζουν την διαδικασία της γονιμοποίησης και διαχωρισμός των ενεργών και φυσιολογικών σπερματοζωαρίων από εκείνα που είναι χαμηλότερης ποιότητας. Όσο πιο συμπυκνωμένο και υγειές είναι το δείγμα που παρασκευάζουμε, τόσο μεγαλύτερη η πιθανότητα επιτυχίας. Η συλλογή και επεξεργασία του σπέρματος γίνεται λίγες ώρες πριν την σπερματέγχυση.
2. Διέγερση και Παρακολούθηση ωορρηξίας
Για να μεγιστοποιήσουμε την πιθανότητα επιτυχίας, η σπερματέγχυση συνδυάζεται πάντα από την διέγερση και παρακολούθηση της ωορρηξίας. Η υποψήφια μαμά λαμβάνει φάρμακα π.χ κλομιφαίνη ώστε να προκαλέσουμε την ωρίμανση πολλών ωοθυλακίων, τα οποία μπορούν να εξελιχθούν σε ωάρια με δυνατότητα γονιμοποίησης. Σε συνδυασμό με τη φαρμακευτική αγωγή, πραγματοποιούμε σε τακτά διαστήματα πραγματοποιούμε διακολπικούς υπερήχους, ώστε να έχουμε εικόνα της ωρίμανσης των ωοθυλακίων.
3. Σπερματέγχυση
Η διαδικασία πραγματοποιείται 24-48 ώρες πριν την ωορρηξία. Ο χρόνος ωορρηξίας καθορίζεται τόσο από τον υπερηχογραφικό έλεγχο, όσο και από την παρακολούθηση των επιπέδων των ορμονών. Κατά τη σπερματέγχυση, τοποθετείται ένας λεπτός καθετήρας στην μήτρα διάμεσο του τραχήλου. Μέσω του καθετήρα, εγχύεται απευθείας στην μήτρα το επεξεργασμένο σπέρμα, το οποίο στη συνέχεια ‘’κολυμπάει’’ προς τις σάλπιγγες ώστε να συναντήσει το ωάριο.

Πώς θα είμαι μετά τη διαδικασία;
Η διαδικασία διαρκεί λίγα λεπτά και δεν προκαλεί παρά ελάχιστη δυσφορία. Μετά το πέρας αυτής, θα σας ζητηθεί να μείνετε για λίγο ξαπλωμένη. Μπορείτε να συνεχίσετέ άμεσα τις καθημερινές σας δραστηριότητες. Για 1 με 2 ημέρες μετά μπορεί αν έχετε λίγες σταγόνες αίματος, γεγονός που είναι φυσιολογικό δεν πρέπει να σας ανησυχεί. Από κει και πέρα, δεν έχετε πάρα να περιμένετε για σημεία και συμπτώματα εγκυμοσύνης.

Ποια τα ποσοστά επιτυχίας της σπερματέγχυσης;
Τα ποσοστά επιτυχίας της σπερματέγχυσης εξαρτώνται από πολλές παραμέτρους όπως η ποιότητα των ωαρίων, ο λόγος  που έγινε η διαδικασία και η χρήση ή μη φαρμάκων πρόκλησης ωορρηξίας.  Γενικά, το ποσοστό επιτυχίας σε κάθε κύκλο κυμαίνεται στο 20%. Αν δεν έχουμε γονιμοποίηση στον πρώτο κύκλο, μπορούμε να πραγματοποιήσουμε άλλες 3 με 6 προσπάθειες ώστε να αυξήσουμε τις πιθανότητες επιτυχίας. Εφόσον η σπερματέγχυση σε επαναλαμβανόμενους κύκλους δεν αποδώσει, προχωρούμε σε πιο παρεμβατικές μεθόδους όπως η εξωσωματική γονιμοποίηση.

3. Διέγερση ωοθηκών στην εξωσωματική
Για την διέγερση ωοθηκών στην εξωσωματική γονιμοποίηση βασιζόμαστε στο ιστορικό και τον εργαστηριακό έλεγχο που γίνεται στο ζευγάρι. Έτσι επιλέγετε ο καλύτερος  τρόπος διέγερσης  των ωοθηκών . Η διέγερση των ωοθηκών γίνεται βάση πρωτοκόλλων τα οποία δίνουν τα περισσότερα και καλύτερης ποιότητας ωάρια για ένα ζευγάρι. Σκοπός  είναι η παραγωγή περίπου 8 έως 15 ωοθυλακίων που θα δώσουν ποιοτικά ωάρια κατά την ωοληψία. Τα πρωτόκολλά διέγερσης ωοθηκών  προσαρμόζονται ανάλογα. Κάθε γυναίκα  αντιδρά με τον δικό της τρόπο στα φάρμακα. Επίσης κάθε ζευγάρι έχει διαφορετικό πρόβλημα που δημιουργεί υπογονιμότητα.

Ποια Φάρμακα Χρησιμοποιούνται στα Πρωτόκολλα Διέγερσης ωοθηκών στην εξωσωματική
Γοναδοτροπίνες
Όπως η Θυλακιοτρόπος ορμόνη ανθρώπινη (ALTERMMON-MERIONAL-MENOPURE) ή Θυλακιοτροπίνη άλφα (BEMFOLA-GONAL-F) ή Θυλακιοτροπίνη βήτα (PUREGON) ή Μενοτροπίνη (MENOGON-MERIONAL) κ.α.
Διεγείρουν τις ωοθήκες, είναι σε ενέσιμη μορφή και γίνονται περίπου την ίδια ώρα σε καθημερινή βάση. Η δοσολογία ρυθμίζεται ανάλογα με την γυναίκα και προσαρμόζεται ανάλογα με την εξέλιξη του κύκλου και το πρωτόκολλο που ακολουθείτε.

Τα ανάλογα της υποθαλαμικής ορμόνης
Υπάρχουν 2 τύποι αναλόγων, τα οποία είναι οι αγωνιστές ( GnRH-αγωνιστές, όπως το ARVEKAP/triptorelin) και το DARONDA/leuprorelin)και οι ανταγωνιστές (GnRH – ανταγωνιστές, όπως το ORGALUTRAN/genirelix και το CETROTIDE /cetrorelix) . Η χορήγηση αυτών των ουσιών επιτυγχάνει την καταστολή των ενδογενών γοναδοτροπινών, που παράγει η γυναίκα. Η καταστολή αυτή επιτρέπει να υπάρχει πλήρης έλεγχος της διέγερσης και εξασφαλίζει από αιφνίδια και άκαιρη ωρίμανση των ωοθυλακίων και ωοθυλακιορρηξία.

Χοριακή γοναδοτροπίνη
Όπως  Chorionic Gonadotrophin ( PREGNYL) ή Χοριακή Γοναδοτροπίνη Άλφα (Choriogonadotropin Alfa-OVITRELLE).Χορηγείται εφάπαξ σε ενέσιμη μορφή, την κατάλληλη χρονική στιγμή και προκαλεί την ωρίμανση των ωοθυλακίων.

4. Ωοληψία για εξωσωματική
Με την ολοκλήρωση της διέγερσης των ωοθηκών και την χορήγηση της χοριακής συνθετικής ωοθυλακιοτρόπου ορμόνης, τα ωοθηλάκια  φτάνουν  στο τελικό στάδιο ωρίμανση. 36 ώρες μετά προγραμματίζεται η ωοληψία για εξωσωματική.

Γενικά περί ωοληψίας.
Η ωοληψία για εξωσωματική είναι μια σχετικά ανώδυνη και σύντομη διαδικασία. Γίνεται στο χειρουργείο με ελαφριά νάρκωση (μέθη) και την βοήθεια ενός διακολπικού υπερήχου. Στον υπέρηχο προσαρμόζεται μία βελόνα παρακέντησης με αναρρόφηση. Η γυναίκα  πρέπει να είναι στο κέντρο 1 ώρα πριν την προγραμματισμένη ώρα της ωοληψίας. Επίσης νηστική από τα μεσάνυχτα της προηγούμενης ημέρας αφού θα πάρει μέθη.

Πως γίνεται η ωοληψία
Μετά την χορήγηση μέθης (ελαφράς καταστολής), η ωοληψία για εξωσωματική γίνεται με τη βοήθεια υπερήχου και της βελόνας παρακέντησης με αναρρόφηση. Ο υπέρηχος μας επιτρέπει  να βλέπουμε τα ωοθηλάκια σε κάθε ωοθήκη. Με την βελόνα γίνεται η αναρρόφηση των ωοθυλακίων. Το ωοθηλακικό υγρό δίνεται στον εμβρυολόγο που βρίσκει τα ωάρια, και τα απομονώνει. Τα τοποθετεί σε τρυβλία με καλλιεργητικό θρεπτικό υλικό για την γονιμοποίηση.

Στο τέλος της ωοληψίας γίνεται καταμέτρηση του συνολικού αριθμού των ωαρίων που συλλέχθηκαν. Αριθμός ωαρίων 8-15 είναι ιδανικός. Την ώρα της ωοληψίας ο σύζυγος δίνει σπέρμα για την γονιμοποίηση των ωαρίων.

Επιπλοκές στην ωοληψίας για εξωσωματική
Συνήθως μετά την ωοληψία για εξωσωματική υπάρχει μια μικρή αιμορραγία από τον κόλπο και την ωοθήκη, λόγω της χρήσης της βελόνας παρακέντησης  Σε πολύ σπάνιες περιπτώσεις (ποσοστό 0.04- 0.08%) υπάρχει περίπτωση να χρειαστούν επιπλέον μέτρα για την αντιμετώπιση μιας μεγαλύτερης αιμορραγίας.

Η λοίμωξη είναι επιπλοκή σπάνια που μπορεί να εκδηλωθεί με πόνο, πυρετό και να χρειαστεί ειδική θεραπεία. Προλαμβάνεται και αντιμετωπίζεται με αντισηψία και αντιβίωση.

Η διάτρηση ή τρώση ενδοκοιλιακών οργάνων όπως της μήτρας, του εντέρου, της ουροδόχου κύστεως είναι πολύ σπάνια. Αντιμετωπίζεται ανάλογα του περιστατικού.

Άλλες επιπλοκές είναι αυτές από τους πιθανούς κινδύνους της αναισθησίας. Εξαιρετικά σπάνιες αφού η μέθη (ενσυνείδητη καταστολή) είναι από τις ασφαλέστερες μεθόδους αναισθησίας.

Μετά την ωοληψία τον καθαρισμό των ωαρίων και την καταμέτρησή τους  ο εμβρυολόγος προχωράει στην γονιμοποίηση των ωαρίων με το σπέρμα του συζύγου που έχει συλλεχθεί ή με κατεψυγμένο σπέρμα.

Κάθε ζευγάρι πριν προχωρήσει στην διέγερση των ωοθηκών για εξωσωματική γονιμοποίηση  (IVF) πρέπει να κάνει εξετάσεις για διερεύνηση υπογονιμότητας. Έλεγχο που θα αναδείξει το πρόβλημα και θα του δώσει την δυνατότητα να επιλέξει τον πιο κατάλληλο τρόπο αντιμετώπισης της υπογονιμότητας. Η εξωσωματική γονιμοποίηση είναι η γνωστότερη μέθοδος στον τομέα της Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής, η οποία περιλαμβάνει τη γονιμοποίηση του ωαρίου και την επώασή του στο εργαστήριο. Αλλά βάση ιστορικού και εξετάσεων μπορεί να επιλεγεί άλλη μέθοδος.

Οι εξετάσεις για διερεύνηση υπογονιμότητας στην γυναίκα είναι:
1. Εξετάσεις αίματος
Ένα πλήρες  ορμονικό προφίλ, για την ανάδειξη της λειτουργίας των γονάδων την 2η  εως 5η ημέρα του κύκλου. Ωοθυλακιοτρόπος ορμόνη (FSH), ωχρινοτρόπος ορμόνη (LH), οιστραδιόλη (Ε2), θυρεοτρόπος ορμόνης (TSH), προλακτίνης (PRO), τεστοστερόνης (TESTO), 17-υδρόξυ- προγεστερόνης (17-OH-P), αντιμυλέριος ορμόνη (AMH), δέϋδροεπιανδροστερόνης (DHEA), θειικής δέϋδροεπιανδροστερόνης (DHEA-S). Αυτές είναι ορμόνες που ελέγχουμε για να έχουμε μία πλήρη εικόνα  της λειτουργίας των ωοθηκών και του αποθέματος σε ωοθυλάκια.

Έλεγχο για  σεξουαλικώς  μεταδιδόμενα νοσήματα όπως Ηπατίτιδα Β και C, HIV, VDRL που είναι και υποχρεωτικές από το νόμο για την ένταξη του ζευγαριού σε πρόγραμμα εξωσωματικής.

2. Yστεροσαλπιγγογραφία (HSG).
Συνίσταται κυρίως για τον έλεγχο της διαβατότητας των σαλπίγγων και την κατάσταση της ενδομηρικής κοιλότητας. Γίνεται τις 10 πρώτες ημέρες του κύκλου, αφού το αίμα έχει σταματήσει για 2 ημέρες. Δεν μπορεί να γίνει κατά τη διάρκεια της έμμηνου ρήσης . Γίνεται  με την πρόσληψη αντιβιοτικών σπασμολυτικών  και παυσίπονου πριν την εξέταςη. Έτσι η  διαδικασία είναι ανώδυνη, διαρκεί λίγα μόνο λεπτά και αποφεύγεται ο σπασμός των σαλπίγγων . Μπορεί να αναδείξει την ύπαρξη συγγενών ανωμαλιών οι οποίες υπάρχουν από την γέννηση μιας γυναίκας, όπως είναι η δίκερη μήτρα, η ύπαρξη ενδομητρικού διαφράγματος . Αλλά και επίκτητων ανωμαλιών όπως πολύποδες της ενδομητρικής κοιλότητας, υποβλεννογόνια  ινομυώματα, ενδομητρικές συμφύσεις κ.α.

3. Διακολπικό υπερηχογράφημα
Για τον έλεγχο της μήτρας και των ωοθηκών. Με το διακολπικό υπερηχογράφημα  μπορούμε να εκτιμήσουμε  τη σωστή ανατομία και λειτουργίας της μήτρας και των ωοθηκών. Αποκλείουμε πολύποδες, ινομυώματα, κύστες ωοθηκών και άλλες παθήσεις  που  μπορούν να επηρεάσουν την γονιμότητα.

4. Καλλιέργεια
Πλήρη Καλλιέργειες κολπικού και τραχηλικού υγρού καθώς και PCR για λοιμώδη νοσήματα του ενδομητρίου.

5. Τεστ Παπανικολάου τελευταίου έτους.
Το τεστ Παπανικολάου είναι χρήσιμο γιατί αν αναδείξει παθολογία, πρέπει να γίνει θεραπεία  και μετά να ξεκινήσει οποιαδήποτε προσπάθεια εξωσωματικής.. Τα φάρμακα της εξωσωματικής μπορούν να επιταχύνουν την εξέλιξη μία πιθανής παθολογίας του τραχήλου.

6. Λαπαροσκόπηση ή /και υστεροσκόπηση
Μπορεί να συστηθούν αναλόγως του ιστορικού και των πιθανών ευρημάτων από τις υπόλοιπες εξετάσεις.

7. Μαστογραφία
Σε γυναίκες άνω των 40 ετών, ή υπερηχογράφημα μαστών σε γυναίκες μικρότερης ηλικίας. Πρέπει πάντα να περιλαμβάνετε  ψηλάφηση  μαστών για την ανίχνευση τυχόν ψηλαφητών μορφωμάτων ή άλλων παθολογικών καταστάσεων όπως φλεγμονή, μαστίτιδα, εισολκή θηλής, δερματικές αλλοιώσεις κλπ.

8. Καρδιολογική εξέταση
Τέλος Καρδιολογική εκτίμηση με Ηλεκτροκαρδιογράφημα και Triplex καρδιάς.

9. Καθ’ έξιν αποβολές
Σε περίπτωση Καθ’ έξιν αποβολών συμπληρωματικός  αιματολογικός έλεγχος  θρομβοφιλίας και Αυτοάνοσων νοσημάτων, μπορεί να είναι αναγκαίος για την επιτυχή  φάση της εμβρυομεταφοράς και εμφύτευσης,  καθώς και καρυότυπος ζεύγους.

Οι εξετάσεις για διερεύνηση της υπογονιμότητας στον Άνδρα είναι:

1. Πλήρες σπερμοδιάγραμμα
Πλήρες σπερμοδιάγραμμα για τον έλεγχο όλων των παραμέτρων του σπέρματος  όπως όγκο, οξύτητα, συγκέντρωση, κινητικότητα και μορφολογία.

Για να είναι αξιόπιστο ένα σπερμοδιάγραμμα θα πρέπει να ληφθεί εφόσον έχει προηγηθεί αποχή από εκσπερμάτωση για 2-4 ημέρες. Σε περίπτωση παθολογικού σπέρμοδιαγράματος αυτό πρέπει να επαναληφθεί με διαφορά τουλάχιστον 15 ημερών από το προηγούμενο. Αν και το δεύτερο σπερμοδιάγραμμα είναι παθολογικό τότε προτείνεται ο περαιτέρω έλεγχος ανάλογα με την παθολογία του από  ουρολόγο ανδρολόγο.

2. Καλλιέργεια σπέρματος
Καλλιέργεια σπέρματος για ανάδειξη μικροβίων. Στην περίπτωση που η καλλιέργεια σπέρματος είναι θετική σε μικρόβιο, απαιτείται να γίνει θεραπεία με τη λήψη των κατάλληλων αντιβιοτικών, τα οποία επιλέγονται από το αντιβιόγραμμα που συνοδεύει την θετική για μικρόβιο καλλιέργεια σπέρματος.

Η καλλιέργεια σπέρματος πρέπει να περιλαμβάνει και μοριακή ανίχνευση (PCR) για χλαμύδια, ουρεόπλασμα και μυκόπλασμα.

3. Έλεγχος για κατακερματισμό του DNA
Έλεγχος για κατακερματισμό του DNA των σπερματοζωαρίων. Οι απλές παράμετροι του σπερμοδιαγράμματος  όπως  συγκέντρωση, κινητικότητα, μορφολογία , αδυνατούν να ανιχνεύσουν τον κατακερματισμό. Ο κατακερματισμό του DNA των σπερματοζωαρίων είναι το σπάσιμο ή κατάτμηση του DNA με αποτέλεσμα την αδυναμία του σπέρματος να γονιμοποιήσει και να δώσει ένα υγιές έμβρυο που θα γεννηθεί. Μετράμε το ποσοστό των σπερματοζωαρίων που έχουν κατάτμηση του DNA τους. Ποσοστά μικρότερα του 30% είναι φυσιολογικά.

4. Υπερηχογράφημα με DOPPLER όσχεου.
Υπερηχογράφημα με DOPPLER όσχεου Είναι υπερηχογράφημα για την εκτίμηση της ανατομίας και της ροής του αίματος  στους όρχεις τις επιδιδυμίδες τον προστάτη. Μπορεί να αναδείξει κιρσοκήλη, καρκίνος του όρχεως, έμφραξη των εκφορητικών οδών του σπέρματος, μειωμένο μέγεθος των όρχεων ή παθολογία του προστάτη.

5. Ορμονικός έλεγχος.
Η διερεύνηση του ορμονικού προφίλ του άντρα είναι σημαντική, όταν εξετάζονται οι λόγοι για τους οποίους ο άντρας έχει μειωμένο αριθμό σπερματοζωαρίων, χωρίς να υπάρχει κάποιος άλλος εμφανής λόγος. Εξετάσεις όπως  FSH,LH,TSH,E2 και τεστοστερόνη είναι σημαντικές για την διάγνωση.

6. Εξέταση Καρυότυπου
Εξέταση Καρυότυπου αίματος  για την πιθανή ύπαρξη αριθμητικών και δομικών χρωμοσωμικών ανωμαλιών και ανακατατάξεων.

Όλες αυτές οι εξετάσεις αξιολογούνται ώστε να βρεθεί η καλύτερη  και πιο ανώδυνη λύση για την επίτευξη εγκυμοσύνης

 1. Ανωορρηκτικοί κύκλοι
Η απουσία ωορρηξίας (το ωάριο δεν απελευθερώνεται από την ωοθήκη), είναι η πιο συχνή από τις ιατρικές αιτίες υπογονιμότητας. Επηρεάζει 4 στις 10 γυναίκες που δεν μπορούν να κάνουν παιδιά. Πυροδοτείτε από πολλές καταστάσεις, με τη συνηθέστερη να είναι το Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών (Σ.Π.Ω). Το Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών (Σ.Π.Ω). είναι μια ορμονική διαταραχή, η οποία μεταξύ των άλλων συμπτωμάτων της, παρεμποδίζει την ωορρηξία. Άλλες αιτίες είναι παθήσεις του θυρεοειδούς, το μη φυσιολογικό σωματικό βάρος, η εξαντλητική σωματική άσκηση και το στρες. Οι περισσότερες γυναίκες που δεν έχουν ωορρηξία δεν έχουν σταθερό εμμηνορρυσιακό κύκλο. Αυτό είναι που τις κινητοποιεί να αναζητήσουν ιατρική βοήθεια. Ωστόσο, το γεγονός ότι εμφανίζεται σταθερά περίοδος δεν σημαίνει απαραίτητα ότι συμβαίνει ωορρηξία. ¨Έτσι η διάγνωση δεν είναι πάντα εύκολη.

2. Παθήσεις των σαλπίγγων
Οι δυσλειτουργίες των σαλπίγγων αποτελούν  το 25-30% των περιπτώσεων γυναικείας υπογονιμότητας Οι σάλπιγγες είναι το μονοπάτι ανάμεσα στις ωοθήκες και τη μήτρα. Διαμέσου των σαλπίγγων, το σπερματοζωάριο κατευθύνεται προς το ωάριο ώστε να γίνει η γονιμοποίηση. Στη συνέχεια το γονιμοποιημένο ωάριο κατευθύνεται στη μήτρα για να εμφυτευθεί. Είναι ευνόητο λοιπόν, ότι κάποια βλάβη ή απόφραξη στις σάλπιγγες μειώνει σημαντικά την πιθανότητα κύησης. Καταστάσεις που καταστρέφουν τις σάλπιγγες είναι:
• Η ενδομητρίωση
• Πυελικές φλεγμονές λόγω σεξουαλικώς μεταδιδόμενων νοσημάτων (χλαμύδια, γονόρροια).
• Προηγούμενες χειρουργικές επεμβάσεις στην πύελο και στην κοιλιακή χώρα
• Ιστορικό έκτοπης κύησης.

Αν εξαιρέσουμε τον ελαφρύ κοιλιακό πόνο που μπορεί να παρουσιάσουν γυναίκες με παθήσεις των σαλπίγγων, γενικά πρόκειται για μία κατάσταση που δεν παρουσιάζει ιδιαιτέρα συμπτώματα. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα, πολλές γυναίκες να μαθαίνουν ότι οι σάλπιγγες τους δεν λειτουργούν σωστά,  μετά από αποτυχημένες προσπάθειες εγκυμοσύνης.

3. Ενδομητρίωση
Η ενδομητρίωση είναι μια χρόνια πάθηση του αναπαραγωγικού συστήματος, στην οποία κύτταρα του ενδομητρίου (η εσωτερική επενδυση της μήτρας) αναπτύσσονται εκτός αυτής. Αν και η ύπαρξη της δεν αποκλείει την επίτευξη της εγκυμοσύνης με φυσικό τρόπο, το 30% των γυναικών που έχουν ενδομητρίωση δυσκολεύονται να τεκνοποιήσουν και ανήκουν στις ιατρικές αιτίες υπογονιμότητας.. Ο μηχανισμός με τον οποίο η ενδομητρίωση επηρεάζει την γονιμότητα δεν είναι πλήρως κατανοητός. Φαίνεται ότι η φλεγμονή της περιοχής, οι ορμονικές αλλαγές που συνοδεύουν την ενδομητρίωση και η αλλαγή στη λειτουργία και κινητικότητα των σαλπίγγων είναι κάποιοι  από τους παράγοντες που αναστέλλουν τη γονιμότητα. Όταν μάλιστα η ενδομητρίωση είναι  εκτεταμένη, μπορεί να αποφράξει τις σάλπιγγες. Σε αυτήν την περίπτωση, χρειάζεται χειρουργική απομάκρυνση των εστιών του ενδομητρίου για να αποκατασταθεί η βατότητα τους.

4. Τραχηλικός παράγοντας
Η σύσταση της τραχηλικής βλέννας παίζει σημαντικό ρόλο στην επίτευξη της κύησης. Στο διάστημα της ωορρηξίας, η βλέννα γίνεται λεπτόρρευστη ώστε να διατηρήσει λειτουργικά τα σπερματοζωάρια και να διευκολύνει την είσοδο τους στη μήτρα. Όπως είναι λογικό,  όταν διαταράσσεται η σύσταση της, η δίοδος των σπερματοζωαρίων παρεμποδίζεται. Αυτό μπορεί να συμβεί σε γυναίκες με χρόνια τραχηλίτιδα, λοιμώξεις του αναπαραγωγικού συστήματος ή στενό τράχηλο.

5. Βλάβες του τραχήλου και της μήτρας.
Βλάβες του τραχήλου και της μήτρας  απαντώνται συχνά σε γυναίκες που δυσκολεύονται να μείνουν έγκυες. Αν και δεν καθορίζουν τόσο το αν θα γονιμοποιηθεί το ωάριο, παρεμβαίνουν στην εμφύτευση αυτού στη μήτρα και αυξάνουν την πιθανότητα αποβολών. Τέτοιες καταστάσεις είναι οι ενδομήτριοι πολύποδες, τα ινομυώματα ή οι ενδομήτριες συμφύσεις μετά από αποξέσεις. Επίσης, γυναίκες που γεννήθηκαν με κάποια δυσμορφία της μήτρας όπως ανώμαλο σχήμα αυτής, μπορεί να παρουσιάσουν δυσκολία στο να μείνουν έγκυες και να διατηρήσουν την κύηση.

6. Ανδρική υπογονιμότητα
Είναι εξίσου συχνή με τη γυναικεία υπογονιμότητα και αρκετές φορές μένει αδιάγνωστη. Ανάμεσα στις ιατρικές αιτίες υπογονιμότητας είναι η μειωμένη κινητικότητα των σπερματοζωαρίων, μειωμένος αριθμός αυτών ή ανώμαλο σχήμα είναι κάποιοι από τους συχνούς παράγοντες.

7. Ανεξήγητη υπογονιμότητα
Ορισμένες φορές, δεν μπορεί να προσδιοριστεί με ακρίβεια ο λόγος που η γυναίκα δεν μπορεί αν κυοφορήσει. Είναι πιθανό να οφείλονται πολλοί μικροί παράγοντες τόσο από τον άνδρα και από τη γυναίκα. Το γεγονός ότι δεν μπορεί να βρεθεί μια συγκεκριμένη αιτία, δεν θα πρέπει να αποθαρρύνει το ζευγάρι από το να προσπαθεί.

Είναι σημαντικό να γνωρίζετε ότι κάθε μια από τις παραπάνω καταστάσεις επιδέχεται θεραπεία, ώστε να επιτευχθεί η πολυπόθητη εγκυμοσύνη. Είναι λάθος να αναβάλλεται τις εξετάσεις  ή τις θεραπείες υπογονιμότητας  με την ελπίδα ότι <ότι θα έρθει από μόνο του>, καθώς οι περισσότερες παθήσεις που προκαλούν υπογονιμότητα απλώς επιδεινώνονται με το χρόνο. Όσο νωρίτερα απευθυνθείτε στο γιατρό, και όσο πιο γρήγορα ορίσετε το θεραπευτικό πλάνο, τόσο πιο πιθανό είναι η θεραπεία να είναι αποτελεσματική. Παράλληλα να θυμάστε ότι αρκετές φορές, τα προβλήματα υπογονιμότητας δεν δίνουν συμπτώματα. Για αυτό το λόγο είναι καλό να αναζητάτε ιατρική βοήθεια , όσο υγιείς και να νιώθετε.